Ruiny zamku Bolczów

Zamek usytuowany był na skalistym, granitowym występie. Powstanie zamku datuje się na 1375 rok, kiedy to ród rycerski Bolczów zbudował tu warownię. W pierwszej połowie XV wieku zamek został zniszczony podczas walk mieszczan z husytami. Dopiero pod koniec XV wieku zamek został odbudowany i powiększony. Zamek został ponownie zniszczony i spalony doszczętnie przez powracających Szwedów w 1645 roku. Po tych wydarzeniach zamek już nigdy nie powrócił do swej świetności. Obecnie możemy obejrzeć malownicze ruiny zamku.

Zamek Grodno

Początki zamku sięgają czasów panowania Bolka II. Zamek kilkakrotnie zmieniał właścicieli i podobnie jak Chojnik, był w XV wieku siedzibą rycerzy-rozbójników. Później trafił w ręce możnego rodu rycerskiego, wywodzącego się z Łagowa. W XVI wieku surowe, kamienne izby zamieniono na eleganckie komnaty, pełne kunsztownych zdobień i wspaniałych sprzętów, z których część zachowała się do dziś. Obecnie mieści się tam Muzeum PTTK Zamek „Grodno” i jest udostępniony do zwiedzania dla turystów.

Ruiny Zamku Chojnik

Zamek został wzniesiony w latach 1353 – 1364 i był potężnym bastionem. Wysoka, okrągła wieża, której ruiny zachowały się do naszych czasów, była nie tylko doskonałym punktem obserwacyjnym, ale również dawała schronienie załodze zamku podczas oblężenia. Grube mury otaczające Chojnik stanowiły przedłużenie pionowych urwisk. W 1675 roku pożar spustoszył, niedostępną dotąd fortecę, a szkody były tak duże, że właściciele postanowili opuścić zamek. Do dziś jednak zachowały się fragmenty dawnej twierdzy. Na zamkowym dziedzińcu zachował się kamienny pręgierz.

Zamek Bolków

W połowie XIII wieku, na urwistym i skalistym wzgórzu, książę Bolesław Rogatka rozpoczął budowę wielkiej fortecy z wysoką wieżą, otoczonej kamiennym murem. Zamek ten, mimo iż jest usytuowany w trudno dostępnym miejscu, podczas wojen husyckich był kilkakrotnie zdobywany. Najcięższe boje toczyły się tu jednak podczas potopu szwedzkiego. Zamek był wielokrotnie przebudowywany. W 1703 roku zamek trafia w ręce cystersów, którzy go utrzymują aż do czasu kasaty zakonu w 1810 roku. Później zamek zaczął popadać w ruinę.

Zamek w Książu

Książ był jedną z wielu warowni znajdujących się na północnej stronie Sudetów. W pobliżu Książa znajdowało się jeszcze siedem zamków. Zamek został wybudowany przez Bolka I w latach 1288 – 1292. Zamek ten był najpotężniejszą piastowską twierdzą na dolnym Śląsku. Dostępu do zamku z trzech stron broniły skalne urwiska, a u ich stóp płynęła rzeka Pełcznica. Pierwotna siedziba była w stylu romańskim, lecz kolejni właściciele poczynili spore zmiany. W XVIII wieku Konrad Ernest Maksymilian Hohberg nadał zamkowi barokowy kształt. Wtedy powstała też znana do dziś Sala Maksymiliana. Obecnie w zamku znajduje się hotel i Muzeum Tkanin.

Panorama Racławicka

Panorama Racławicka pędzla Jana Styki i Wojciecha Kossaka powstała we Lwowie w latach 1893 – 1894. Ten ogromny obraz, mierzący 120 metrów na 15 metrów, przedstawia zwycięską dla Polaków bitwę z Rosjanami w 1794 roku, zwana Bitwą pod Racławicami. Jest to jedna z czterech XIX wiecznych panoram namalowanych przez Jana Stykę i Wojciech Kossaka i jedyna tego rodzaju panorama w całej Polsce. Po dokładnej renowacji można ją oglądać we wrocławskiej rotundzie, zbudowanej specjalnie do ekspozycji Panoramy Racławickiej.

Masyw Ślęży

Masyw Ślęży leży na Pogórzu Sudeckim i już od dawien dawna był miejscem kultu pogańskiego naszych przodków. Ma on 718 metrów wysokości i kształt rozległego stożka. Uważa się, że od Ślęży pochodzi nazwa Śląska. Są tu trzy rezerwaty: Góra Ślęża, Góra Radunia i Łąka Sulistrowicka. W pobliżu szczytu odkryto kultowy kamienny krąg. Kształt kręgu wskazuje na ścisły związek z kulturą celtycką. Jego twórcami byli najprawdopodobniej sami Celtowie lub ludność pozostająca tu pod ich wpływem. Wizerunki na kamieniach wskazują na kult solarny. W średniowieczu, na szczycie góry był gród warowny, po którym do dziś pozostał jedynie kamienny wał.

Parki krajobrazowe

Książański Park Krajobrazowy został utworzony 28 października 1981 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych najcenniejszych fragmentów Pogórza Wałbrzyskiego. Jednym z ciekawszych drzewostanów jest cis pospolity, gdzie rośnie 400 – letni cis „Bolko” mający prawie 3 m obwodu.

Park Krajobrazowy Chełmy został utworzony w 1992 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych, z unikalnymi w skali europejskiej reliktami działalności wulkanicznej – staropaleozoicznej, permskiej oraz trzeciorzędowej.

Park Krajobrazowy Dolina Baryczy został utworzony 3 czerwca 1996 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych trzech siedlisk: stawy rybne, podmokłe łąki i lasy. Park jest Europejską Ostoją Ptaków. Obszar Parku objęty jest konwencją ochrony środowisk wodnych z Ramsar.

Park Krajobrazowy Dolina Bystrzycy został utworzony w 1998 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych doliny Bystrzycy. Przez środek parku przepływa rzeka Bystrzyca. Na terenie parku znajduje się sztuczny zbiornik retencyjny Jezioro Mietkowskie.

Park Krajobrazowy Dolina Jezierzycy został utworzony 12 sierpnia 1994 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych, wliczając w to florę i faunę. Na terenie parku znajduje się Rezerwat Uroczysko Wrzosy mający na celu ochronę zagrożonych gatunków flory i fauny.

Park Krajobrazowy Doliny Bobru został utworzony 16 listopada 1989 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych, krajobrazowych, kulturowych i artystycznych tego obszaru. Najcenniejsze zabytki gotyckie jakie tu pozostały to: założenie zamkowe na Górze Zamkowej koło Wlenia oraz rycerska wieża mieszkalna w Siedlęcinie. Charakterystyczne dla krajobrazu kulturowego są kamienne krzyże pokutne pochodzące głównie z XIV – XVI wieku.

Park Krajobrazowy Gór Sowich został utworzony w 1991 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych Masywu Wielkiej Sowy wraz z Kalenicą i Przełęczą Jugowską. Tutejszy typ górskiego krajobrazu, charakteryzujący się dużą koncentracją różnych kontrastowych form na małej powierzchni, w takiej skali nie występuje nigdzie w kraju.

Park Krajobrazowy Sudetów Wałbrzyskich został utworzony w 1998 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych permskich wulkanitów i ich tufów oraz piaskowców, zlepieńców, mułowców i łupków ilastych czerwonego spągowca.

Przemkowski Park Krajobrazowy
został utworzony w 1997 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych czterech mezoregionów: Równiny Szprotawskiej, Wysoczyzny Lubińskiej (Wzgórza Chocianowskie), Borów Dolnośląskich (Równina Nadbobrzańska) i Równiny Legnickiej (Dolina Czarnej Wody).

Rudawski Park Krajobrazowy został utworzony 16 listopada 1989 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych naturalnych górskich i rzecznych geokompleksów przyrodniczych, m.in. określone w 2010 roku rezerwatem przyrody Trzcińskie Mokradła.

Ślężański Park Krajobrazowy
został utworzony w 1988 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych środowiska Masywu Ślęży, jego wartości kulturowych i historycznych. W parku lasy zajmują ok. 5500 ha, w otulinie przeważają pola uprawne.

Śnieżnicki Park Krajobrazowy został utworzony w 1981 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych. W parku zachowały się partie naturalnej Puszczy Sudeckiej z udziałem: buka, wiązu, modrzewia i grabu. W obrębie parku znajduje się pięć rezerwatów przyrody.

Park Narodowy Gór Stołowych

Park Narodowy Gór Stołowych utworzony został 16 września 1993 roku. Park leży na terenie Sudetów Środkowych, przy granicy polsko-czeskiej. Powierzchnia parku wynosi 6340 hektarów i obejmuje wierzchowinowe i centralne partie Gór Stołowych oraz północno-zachodnią część Wzgórz Lewińskich.

Na krajobraz Parku Narodowego Gór Stołowych składają się rozległe płaszczyzny zrównań i wznoszące się nad nimi urwiste ściany. Charakterystyczna jest tu budowa geologiczna, gdzie jest duże nagromadzenie rozmaitych form erozji piaskowców, tworzących głębokie szczeliny, bloki skalne i pojedyncze skałki o nietypowych kształtach.

Lasy zajmują tu 89 % powierzchni parku i są to przede wszystkim nasadzone przez ludzi świerki, które kiepsko się przystosowały do panujących tu warunków. Na terenie dolnego regla, w trudno dostępnych miejscach, takich jak bagna i torfowiska, zachowały się lasy liściaste. Głównymi reprezentantami lasu liściastego są: buczyny sudeckie, buczyny „kwaśne” i jaworzyna.

Ponadto spotykamy tu liczne gatunki mchów, jest ich tu ponad 270 gatunków, około 60 gatunków chronionych porostów i wątrobowców.

Świat zwierząt w parku Narodowym Gór Stołowych reprezentują przede wszystkim: jelenie, dziki, sarny, lisy i wiewiórki. Spotkać można tu również: borsuki, kuny leśne, tchórze, łasice i gronostaje. W parku można spotkać również ponad 200 gatunków ptaków. A najciekawszym z nich są: jarząbek, słonka, bocian czarny i trzemielojad. W parku, ze względu na wysokość gór, nie występują gatunki wysokogórskie.

W 2002 roku przy dyrekcji Parku Narodowego Gór Stołowych zostało otwarte Muzeum Żaby. Eksponaty sprowadzane są z całego świata.

Historia

Odkrycia archeologiczne wskazują na to, że na tych terenach pierwsze plemiona koczownicze istniały tu już w mezolicie czyli około 4000 lat przed naszą erą.

Pod koniec X wieku, za panowania Mieszka I, Śląsk znalazł się w granicach państwa polskich Piastów. Tereny Śląska zamieszkiwały wówczas różne plemiona, m.in. Ślążanie wokół Góry Ślęży, Opolanie w okolicach Opola, Morawianie w okolicach Raciborza, Dziadoszanie w okolicach Głogowa, czy Bobrzanie nad środkowym Bobrem. Najstarsze miasta śląskie powstawały nad Odrą, a stolicą regionu stał się Wrocław, być może założony już na początku X wieku przez księcia czeskiego Wratysława I. W 1000 roku we Wrocławiu utworzono biskupstwo. Do ważniejszych miast śląskich należało również Opole, Racibórz, Głogów, a także Legnica, Złotoryja, i in.

Naturalne bogactwa, rozwinięte ośrodki miejskie oraz dogodne położenie Śląska na bursztynowym szlaku handlowym sprzyjały częstym najazdom zbrojnym państw sąsiedzkich.

W 1138 roku, po śmierci Bolesława Krzywoustego, ziemie polskie zostały podzielone na dzielnice, między synów Krzywoustego. Śląsk ze stolicą we Wrocławiu otrzymał najstarszy syn – Władysław II Wygnaniec, który zarządzał również dzielnicą senioralną. Kiedy w 1146 roku Władysław został wygnany z kraju przez swych przyrodnich braci, Księstwo Śląskie przejął młodszy brat Wygnańca – Bolesław Kędzierzawy. Synowie Władysława Wygnańca – Bolesław I Wysoki i Mieszko Plątonogi powrócili do kraju dopiero w 1163 roku. Władzę nad Śląskiem przejął wówczas Bolesław Wysoki.

W 1172 roku księstwo Śląskie zostało podzielone między Bolesława Wysokiego, jego brata Mieszka Plątonogiego oraz jego syna Jarosława. Mieszko Plątonogi otrzymał wschodni kraniec księstwa z Raciborzem i Cieszynem, Jarosław – część środkową z Opolem, natomiast pozostałe ziemie Księstwa Śląskiego z Wrocławiem pozostały pod panowaniem Bolesława Wysokiego. Śląsk Opolski, Raciborski i Cieszyński zaczął być nazywany Górnym Śląskiem, natomiast ziemie w dolinie środkowej Odry – Dolnym Śląskiem. Granica między Górnym i Dolnym Śląskiem przebiegała wzdłuż niezasiedlonej Przesieki Śląskiej.

Z czasem Dolny Śląsk zaczął się dzielić na coraz mniejsze księstwa. Powstawały nowe ośrodki władzy, prężnie rozwijały się nowe miasta, a region rozwijał się bardzo szybko.

Dolny Śląsk Piastowski, graniczący z ziemiami czeskimi i niemieckimi często przechodził pod panowanie czeskie, niemieckie, austriackie, a nawet węgierskie.

Pomiędzy XIII a XVII wiekiem granice państw środkowo i wschodnioeuropejskich, położonych na północ od Karpat i Alp zmieniały się w wyniku koligacji, podbojów lub zawieranych pokojów. Granice przesunęły się na wschód, a fale osadników tu przybyłych niosły nowy język, kulturę, religie i styl życia.

W XVI wieku Dolny Śląsk wraz z Wrocławiem leżał w centrum nowoczesnego świata. Wrocław od 1474 roku był członkiem Hanzy – międzynarodowego sojuszu 130 miast kupieckich Europy. Nastąpił ogromny rozwój regionu. Budownictwo było bogate, podejmowano śmiałe projekty inżynieryjne, jak zmiana biegu koryta Odry. Jednak to nie trwało wiecznie.

W 1618 roku na terenie Czech wybuchła wojna religijna, która dotarła i na ziemie Dolnego Ślaska. Wojna Trzydziestoletnia (1618 – 1648) spowodowała ogromne zniszczenia, a znaczna część miast jeszcze przez wiele lat nie potrafiła się podnieść z upadku.

Za czasów panowania austriackich Habsburgów rozwinęła się oświata. W 1702 roku Leopold I wydał przywilej zezwalający na budowę Kolegium Jezuickiego, które było początkiem Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1708 roku w Legnicy utworzono Akademię Rycerską, która miała opinię dobrej szkoły średniej.

Habsburgowie na Dolnym Śląsku panowali do 1742 roku, kiedy to pruscy Hohenzollernowie zdobyli te tereny i przyłączyli do terytorium Prus. Hohenzollernowie prowadzili politykę militarną i właśnie im Dolny Śląsk zawdzięcza Twierdzę Srebrnogórską oraz przebudowę austriackiej Twierdzy Kłodzkiej.

Dopiero po przegranej wojnie z Francją nastąpiły zmiany w gospodarce. W wyniku reform w 1808 roku wprowadzono nową ordynację miejską, gdzie wszystkie miasta miały jeden ustrój samorządowy. Nastał czas rozwoju dla regionu, rozwinęło się górnictwo węglowe, powstały zakłady papiernicze, cegielnie, huty żelaza i szkła. Również rolnictwo w tym okresie poszło do przodu. W 1802 roku w Wołowie powstała pierwsza na świecie cukrownia przetwarzająca buraki cukrowe.

W pierwszej połowie XIX wieku na Dolnym Śląsku produkowano już silniki parowe, maszyny tkackie i lokomotywy. W latach czterdziestych XIX wieku dokonano ogromnej rozbudowy kolei, zainwestowano w drogi i transport wodny. Po 1871 roku, kiedy to Prusy pokonały Francję, region wzbogacił się, a to za sprawą reperacji wojennych, jakie Francja musiała wypłacać. Powstały linie produkcyjne, tramwaje i gazownie miejskie.

Działania wojenne z lat 1914 – 1918 ominęły Dolny Śląsk. Jednak podczas II wojny światowej Armia Czerwona przeszła przez te tereny niszcząc twierdze i zdobywając miasta. Zniszczenia były ogromne. Znaczne obszary regionu nigdy nie dźwignęły się z ówczesnego upadku.

Ludność niemiecka, z obawy przed nadchodzącą Armią Czerwoną, uciekła w głąb Niemiec.

Po wojnie Dolny Śląsk powrócił w granice Polski, a opustoszałe tereny zostały zasiedlone przez polskich osadników ze wschodnich rubieży kraju, którzy zaczęli napływać na Dolny Śląsk już w 1945 roku.

Dziś Dolny Śląsk zachwyca ogromem zabytków i różnorodnością terenów zielonych.

« Poprzednia stronaNastępna strona »