Historia

Odkrycia archeologiczne wskazują na to, że na tych terenach pierwsze plemiona koczownicze istniały tu już w mezolicie czyli około 4000 lat przed naszą erą.

Pod koniec X wieku, za panowania Mieszka I, Śląsk znalazł się w granicach państwa polskich Piastów. Tereny Śląska zamieszkiwały wówczas różne plemiona, m.in. Ślążanie wokół Góry Ślęży, Opolanie w okolicach Opola, Morawianie w okolicach Raciborza, Dziadoszanie w okolicach Głogowa, czy Bobrzanie nad środkowym Bobrem. Najstarsze miasta śląskie powstawały nad Odrą, a stolicą regionu stał się Wrocław, być może założony już na początku X wieku przez księcia czeskiego Wratysława I. W 1000 roku we Wrocławiu utworzono biskupstwo. Do ważniejszych miast śląskich należało również Opole, Racibórz, Głogów, a także Legnica, Złotoryja, i in.

Naturalne bogactwa, rozwinięte ośrodki miejskie oraz dogodne położenie Śląska na bursztynowym szlaku handlowym sprzyjały częstym najazdom zbrojnym państw sąsiedzkich.

W 1138 roku, po śmierci Bolesława Krzywoustego, ziemie polskie zostały podzielone na dzielnice, między synów Krzywoustego. Śląsk ze stolicą we Wrocławiu otrzymał najstarszy syn – Władysław II Wygnaniec, który zarządzał również dzielnicą senioralną. Kiedy w 1146 roku Władysław został wygnany z kraju przez swych przyrodnich braci, Księstwo Śląskie przejął młodszy brat Wygnańca – Bolesław Kędzierzawy. Synowie Władysława Wygnańca – Bolesław I Wysoki i Mieszko Plątonogi powrócili do kraju dopiero w 1163 roku. Władzę nad Śląskiem przejął wówczas Bolesław Wysoki.

W 1172 roku księstwo Śląskie zostało podzielone między Bolesława Wysokiego, jego brata Mieszka Plątonogiego oraz jego syna Jarosława. Mieszko Plątonogi otrzymał wschodni kraniec księstwa z Raciborzem i Cieszynem, Jarosław – część środkową z Opolem, natomiast pozostałe ziemie Księstwa Śląskiego z Wrocławiem pozostały pod panowaniem Bolesława Wysokiego. Śląsk Opolski, Raciborski i Cieszyński zaczął być nazywany Górnym Śląskiem, natomiast ziemie w dolinie środkowej Odry – Dolnym Śląskiem. Granica między Górnym i Dolnym Śląskiem przebiegała wzdłuż niezasiedlonej Przesieki Śląskiej.

Z czasem Dolny Śląsk zaczął się dzielić na coraz mniejsze księstwa. Powstawały nowe ośrodki władzy, prężnie rozwijały się nowe miasta, a region rozwijał się bardzo szybko.

Dolny Śląsk Piastowski, graniczący z ziemiami czeskimi i niemieckimi często przechodził pod panowanie czeskie, niemieckie, austriackie, a nawet węgierskie.

Pomiędzy XIII a XVII wiekiem granice państw środkowo i wschodnioeuropejskich, położonych na północ od Karpat i Alp zmieniały się w wyniku koligacji, podbojów lub zawieranych pokojów. Granice przesunęły się na wschód, a fale osadników tu przybyłych niosły nowy język, kulturę, religie i styl życia.

W XVI wieku Dolny Śląsk wraz z Wrocławiem leżał w centrum nowoczesnego świata. Wrocław od 1474 roku był członkiem Hanzy – międzynarodowego sojuszu 130 miast kupieckich Europy. Nastąpił ogromny rozwój regionu. Budownictwo było bogate, podejmowano śmiałe projekty inżynieryjne, jak zmiana biegu koryta Odry. Jednak to nie trwało wiecznie.

W 1618 roku na terenie Czech wybuchła wojna religijna, która dotarła i na ziemie Dolnego Ślaska. Wojna Trzydziestoletnia (1618 – 1648) spowodowała ogromne zniszczenia, a znaczna część miast jeszcze przez wiele lat nie potrafiła się podnieść z upadku.

Za czasów panowania austriackich Habsburgów rozwinęła się oświata. W 1702 roku Leopold I wydał przywilej zezwalający na budowę Kolegium Jezuickiego, które było początkiem Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1708 roku w Legnicy utworzono Akademię Rycerską, która miała opinię dobrej szkoły średniej.

Habsburgowie na Dolnym Śląsku panowali do 1742 roku, kiedy to pruscy Hohenzollernowie zdobyli te tereny i przyłączyli do terytorium Prus. Hohenzollernowie prowadzili politykę militarną i właśnie im Dolny Śląsk zawdzięcza Twierdzę Srebrnogórską oraz przebudowę austriackiej Twierdzy Kłodzkiej.

Dopiero po przegranej wojnie z Francją nastąpiły zmiany w gospodarce. W wyniku reform w 1808 roku wprowadzono nową ordynację miejską, gdzie wszystkie miasta miały jeden ustrój samorządowy. Nastał czas rozwoju dla regionu, rozwinęło się górnictwo węglowe, powstały zakłady papiernicze, cegielnie, huty żelaza i szkła. Również rolnictwo w tym okresie poszło do przodu. W 1802 roku w Wołowie powstała pierwsza na świecie cukrownia przetwarzająca buraki cukrowe.

W pierwszej połowie XIX wieku na Dolnym Śląsku produkowano już silniki parowe, maszyny tkackie i lokomotywy. W latach czterdziestych XIX wieku dokonano ogromnej rozbudowy kolei, zainwestowano w drogi i transport wodny. Po 1871 roku, kiedy to Prusy pokonały Francję, region wzbogacił się, a to za sprawą reperacji wojennych, jakie Francja musiała wypłacać. Powstały linie produkcyjne, tramwaje i gazownie miejskie.

Działania wojenne z lat 1914 – 1918 ominęły Dolny Śląsk. Jednak podczas II wojny światowej Armia Czerwona przeszła przez te tereny niszcząc twierdze i zdobywając miasta. Zniszczenia były ogromne. Znaczne obszary regionu nigdy nie dźwignęły się z ówczesnego upadku.

Ludność niemiecka, z obawy przed nadchodzącą Armią Czerwoną, uciekła w głąb Niemiec.

Po wojnie Dolny Śląsk powrócił w granice Polski, a opustoszałe tereny zostały zasiedlone przez polskich osadników ze wschodnich rubieży kraju, którzy zaczęli napływać na Dolny Śląsk już w 1945 roku.

Dziś Dolny Śląsk zachwyca ogromem zabytków i różnorodnością terenów zielonych.

O regionie

Województwo Dolnośląskie leży na południowym zachodzie kraju, w dolinie środkowej Odry, u podnóża Gór Sudeckich. Swym obszarem obejmuje również polską część Sudetów. Jest to region zróżnicowany geomorfologicznie; na północy rozciąga się morenowy Wał Trzebnicki, w środkowej części Nizina Śląska i Pogórze Sudeckie, a na południu Sudety. Dolny Śląsk graniczy z Niemcami i Czechami, jak również z województwem Lubuskim, Opolskim i Wielkopolskim.

To właśnie tu, na Pogórzu Kaczawskim, znajduje się kraina wygasłych wulkanów, jedyna w naszym kraju. To właśnie na Dolnym Śląsku znajdują się dwa Kościoły Pokoju – w Jaworze i w Świdnicy, które są wpisane na Listę Światowego dziedzictwa UNESCO. To właśnie tu we Wrocławiu obejrzymy Panoramę Racławicką oraz Halę Stulecia.

To właśnie tu, w Bolesławcu wytwarza się znane na całą Europę buncloki. W Kliczkowie jest jeden z dwóch w Polsce cmentarzy koni, na którym do dziś zachowały się dwa nagrobki. To właśnie na Dolnym Śląsku, we Wrocławiu jest najpiękniejszy ogród botaniczny oraz Park Szczytnicki z przepięknym ogrodem japońskim.

Głównymi gałęziami przemysłu w województwie Dolnośląskim jest przemysł wydobywczy i przemysł hutniczy. Surowce pozyskiwane z tych terenów to przede wszystkim miedź. Złoża miedzi zalegające między Lubinem a Głogowcem należą do najzasobniejszych w Europie. Ponadto wydobywa się tu węgiel brunatny w Bogatyni (Turoszowie). Węgiel kamienny wydobywany był w Wałbrzychu i Nowej Rudzie. Poza tym występują tu metale kolorowe i szlachetne, jak ołów, cynk, kobalt, srebro, czy złoto. Kopalnie rud metali kolorowych zamknięto w XIX wieku, z powodu małej opłacalności wydobycia.

Na Dolnym Śląsku wydobywa się piryt, baryt, a także gipsy, anhydryty, granit, piaskowce, porfiry, melafiry, wapienie, marmury, bazalty, czy glinki kaolinowe. W połowie XX wieku wydobywano również uran w Kowarach i w Kletnie.

W Sudetach w wielu miejscach, zwłaszcza w kamieniołomach, można natrafić na kamienie szlachetne i półszlachetne. Występują tu agaty, chryzopazy, fluoryty, granaty, ametysty, kryształy górskie, opale, topazy, turkusy, turmaliny, a sporadycznie również szmaragdy.

Rolnictwo na terenie Dolnego Śląska odgrywa spore znaczenie, 58,3% ogólnej powierzchni województwa zajmują użytki rolne. Uprawia się tutaj głównie pszenicę, rzepak, buraki cukrowe, ziemniaki i warzywa.