Parki krajobrazowe

Książański Park Krajobrazowy został utworzony 28 października 1981 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych najcenniejszych fragmentów Pogórza Wałbrzyskiego. Jednym z ciekawszych drzewostanów jest cis pospolity, gdzie rośnie 400 – letni cis „Bolko” mający prawie 3 m obwodu.

Park Krajobrazowy Chełmy został utworzony w 1992 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych, z unikalnymi w skali europejskiej reliktami działalności wulkanicznej – staropaleozoicznej, permskiej oraz trzeciorzędowej.

Park Krajobrazowy Dolina Baryczy został utworzony 3 czerwca 1996 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych trzech siedlisk: stawy rybne, podmokłe łąki i lasy. Park jest Europejską Ostoją Ptaków. Obszar Parku objęty jest konwencją ochrony środowisk wodnych z Ramsar.

Park Krajobrazowy Dolina Bystrzycy został utworzony w 1998 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych doliny Bystrzycy. Przez środek parku przepływa rzeka Bystrzyca. Na terenie parku znajduje się sztuczny zbiornik retencyjny Jezioro Mietkowskie.

Park Krajobrazowy Dolina Jezierzycy został utworzony 12 sierpnia 1994 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych, wliczając w to florę i faunę. Na terenie parku znajduje się Rezerwat Uroczysko Wrzosy mający na celu ochronę zagrożonych gatunków flory i fauny.

Park Krajobrazowy Doliny Bobru został utworzony 16 listopada 1989 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych, krajobrazowych, kulturowych i artystycznych tego obszaru. Najcenniejsze zabytki gotyckie jakie tu pozostały to: założenie zamkowe na Górze Zamkowej koło Wlenia oraz rycerska wieża mieszkalna w Siedlęcinie. Charakterystyczne dla krajobrazu kulturowego są kamienne krzyże pokutne pochodzące głównie z XIV – XVI wieku.

Park Krajobrazowy Gór Sowich został utworzony w 1991 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych Masywu Wielkiej Sowy wraz z Kalenicą i Przełęczą Jugowską. Tutejszy typ górskiego krajobrazu, charakteryzujący się dużą koncentracją różnych kontrastowych form na małej powierzchni, w takiej skali nie występuje nigdzie w kraju.

Park Krajobrazowy Sudetów Wałbrzyskich został utworzony w 1998 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych permskich wulkanitów i ich tufów oraz piaskowców, zlepieńców, mułowców i łupków ilastych czerwonego spągowca.

Przemkowski Park Krajobrazowy
został utworzony w 1997 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych czterech mezoregionów: Równiny Szprotawskiej, Wysoczyzny Lubińskiej (Wzgórza Chocianowskie), Borów Dolnośląskich (Równina Nadbobrzańska) i Równiny Legnickiej (Dolina Czarnej Wody).

Rudawski Park Krajobrazowy został utworzony 16 listopada 1989 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych naturalnych górskich i rzecznych geokompleksów przyrodniczych, m.in. określone w 2010 roku rezerwatem przyrody Trzcińskie Mokradła.

Ślężański Park Krajobrazowy
został utworzony w 1988 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych środowiska Masywu Ślęży, jego wartości kulturowych i historycznych. W parku lasy zajmują ok. 5500 ha, w otulinie przeważają pola uprawne.

Śnieżnicki Park Krajobrazowy został utworzony w 1981 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych. W parku zachowały się partie naturalnej Puszczy Sudeckiej z udziałem: buka, wiązu, modrzewia i grabu. W obrębie parku znajduje się pięć rezerwatów przyrody.

Park Narodowy Gór Stołowych

Park Narodowy Gór Stołowych utworzony został 16 września 1993 roku. Park leży na terenie Sudetów Środkowych, przy granicy polsko-czeskiej. Powierzchnia parku wynosi 6340 hektarów i obejmuje wierzchowinowe i centralne partie Gór Stołowych oraz północno-zachodnią część Wzgórz Lewińskich.

Na krajobraz Parku Narodowego Gór Stołowych składają się rozległe płaszczyzny zrównań i wznoszące się nad nimi urwiste ściany. Charakterystyczna jest tu budowa geologiczna, gdzie jest duże nagromadzenie rozmaitych form erozji piaskowców, tworzących głębokie szczeliny, bloki skalne i pojedyncze skałki o nietypowych kształtach.

Lasy zajmują tu 89 % powierzchni parku i są to przede wszystkim nasadzone przez ludzi świerki, które kiepsko się przystosowały do panujących tu warunków. Na terenie dolnego regla, w trudno dostępnych miejscach, takich jak bagna i torfowiska, zachowały się lasy liściaste. Głównymi reprezentantami lasu liściastego są: buczyny sudeckie, buczyny „kwaśne” i jaworzyna.

Ponadto spotykamy tu liczne gatunki mchów, jest ich tu ponad 270 gatunków, około 60 gatunków chronionych porostów i wątrobowców.

Świat zwierząt w parku Narodowym Gór Stołowych reprezentują przede wszystkim: jelenie, dziki, sarny, lisy i wiewiórki. Spotkać można tu również: borsuki, kuny leśne, tchórze, łasice i gronostaje. W parku można spotkać również ponad 200 gatunków ptaków. A najciekawszym z nich są: jarząbek, słonka, bocian czarny i trzemielojad. W parku, ze względu na wysokość gór, nie występują gatunki wysokogórskie.

W 2002 roku przy dyrekcji Parku Narodowego Gór Stołowych zostało otwarte Muzeum Żaby. Eksponaty sprowadzane są z całego świata.

Karkonoski Park Narodowy

Karkonoski Park Narodowy powstał 16 stycznia 1959 roku. Na terenie obecnego parku już w 1933 roku utworzono pierwsze rezerwaty: Śnieżne Kotły, Czarny Kocioł, Kocioł Łomnicki, Kocioł Małego Stawy i Kocioł Wielkiego Stawu.. Obecnie park zajmuje powierzchnię 5580 hektarów. Wokół parku utworzona jest jego otulina o powierzchni 11266 hektarów. Park leży na Głównym Grzbiecie Karkonoszy, od zachodnich zboczy Mumlawskiego Wierchu na zachodzie po Przełęcz Okraj na wschodzie. W skład parku wchodzą również dwie enklawy: Góra Chojnik i Wodospad Szklarki.

Największą część parku zajmują lasy, objęte głównie ochroną częściową. Tereny powyżej granicy lasów czyli piętro alpejskie i subalpejskie objęto ochroną ścisłą.

Szata roślinna Karkonoskiego Parku Narodowego jest bardzo bogata i zróżnicowana. Na stosunkowo niewielkim obszarze spotkać tu można roślinność z różnych krain geograficznych, w tym relikty polodowcowe. Znajdziemy tu również rośliny nie występujące nigdzie indziej na świecie, tak zwane rośliny endemiczne: skalnica bazaltowa czy dzwonek karkonoski.

Fauna na terenie parku jest również mocno rozwinięta. Żyje tu około 40 gatunków ssaków, 16 gatunków nietoperzy i około 90 gatunków ptaków.

Ponadto objęte ochroną są tu: torfowiska wysokie, zarośla kosówki, kotły polodowcowe i zbiorowiska traworośli i ziołorośli.

W 1993 roku Karkonoski Park Narodowy został wpisany na Listę Rezerwatów Biosfery UNESCO.

Przyroda

W województwie Dolnośląskim znajdują się dwa parki narodowe: Karkonoski i Gór Stołowych, jest tu dwanaście parków krajobrazowych, pięćdziesiąt pięć rezerwatów przyrody oraz 2597 pomników przyrody.